Cerita Pendek Mabasa Bali - Ngelut Suargan
NGELUT SUARGAN
(Terinspirasi saking Tragedi Gunung Semeru)
Kacerita rikala gumine sampun wayah, rikala galah nuju
sasih pinih pingit kawastanin kaulu, irika para manusane sami ngerasayang jagat
sane sayan rered, nenten wenten malih suryane masunar, maideh-ideh kaujanin
sengsara, tan bina sekadi para penunggun gumine ngedat saking patapan penyatus
tiban. Puniki masih sane karasayang ring desa pinih becik sane diwawu kalintang
adijaya. Desa puniki kawastanin Desa Sapitu. Kawasanin punika kerana sesai
rikalaning nuju sasih kapitu ngantos sasih kaulu punika akeh pisan wenten
wancana ring desane punika, minakadi angin nglinus, linuh, miwah pikobet sane
lianan. Desa Sapitu puniki kawentenannyane asri pisan lan akeh entik-entikan
ageng sane ngiasin saking pasisi kauh ngantos sisi kangin ring cokor gununge.
Gunung punika mawasta Meru, kerana ia sekadi wangunan meru ring pura, napi
malih kahanan gununge sane sahasa ngaenang tis, kerana gununge puniki kapercaya
olih panjak desa punika pinaka sthanan Hyang Antabhoga. Ring gununge punika
kaliwat tis, akeh pisan entik-entikan taru sane dados anggen tamba antuk
sekancan mala lan ketambetan sane ngeninin panjak ring paek gununge punika.
Sakewala sampun sue tetaneman sane wenten ring gunung punika sayan medikang.
Akeh anak sane percaya, tetaneman punika ngembasin mati kerana akeh wenten anak
sane menek gunung punika sesai mabuat corah lan nenten ngerunguang pabesen sane
sampun kauncarang olih penekek gununge dimalu.
Kacerita sane mangkin sampun nanjek ka sasih kapitu, ring
desane punika akeh pisan anak sane keni penyakit. Penyakit puniki makeh pisan
jenisnyane lan nenten ja milih-milih, saking anak alit ngantos sane sampun
lingsir masih nenten lolos baane saking penyakite puniki.
Niang : “Uhukk uhukk uhukk, Ning, jemakang Niang toya ring
dapur!” punika titah Niang, silih tunggil anak lingsir ring desane punika sane
keni malane punika.
Nini : “Nggih Niang, jantos ajebos”
Ngelantas Nini ka dapur nyemakang toya baang Niange
punika. Nini puniki pianak sane subakti pisan sareng rerama. Nini mayusa selae
tiban, sakewala dereng makliab ring manahne pacang ngalahin Niange nganten,
napi malih mangkin Niange keni penyakit sekadi punika, ngangsan nenten lega
atine Nini pacang ngenehang ngalahin Niange punika.
Nini : “Niki Niang, meriki metangi dumun tiang wantu”
Wusan punika Niang langsung nginem toya sane abaanga
diwawu teken Nini. Nenten kerasa ngetel yeh penyingakan Niang rikala punika.
Nini : “Yehh punapi niki Niang? Dados Niang ngeling sekadi
puniki? Napike sakit ne rasayang Niang ngangsan nyangetang? Yen kenten lan ke
klinik dumun Niang!” punika pamunyin Nini sane merasa jejeh teken kahanan Niang
sane paling ia sayangin punika.
Niang : “Ten, Cening. Niang ngeling nenten kerana sungkan
raga, sakewala sakit pisan sane rasayang ring atine Niang.”
Nini : “Dados kenten, Niang? Iriki kan pun wenten Nini sane
setata nyaga Niang, Nini ten lakar ngalahin Niang kija-kija!”
Niang : “Nika pun ne ngaenang Niang merasa deweke pelih, Nini sane
sepatutne sampun sida bagia sareng teruna sane Nini sayangin, jani Nini malah
dini ngajak Niang tan ngitungang bagia.”
Sahasa ngetel masih yeh peningalane Nini mirengang
sapunapi Niange punika mabaos. Nini merasa teken dewekne sane suba kelih,
yening biasane pun mayusa sekadi Nini mangkin liunan timpal-timpale ring desane
punika sampun nganten lan ngelah pianak.
Nini : “Behh Niang, eda nake ngomong keto, Nini nak konden
mekite megedi masi uling jumah. Jaman jani yen nu mayusa kadi Nini nak nu biase
ada ane dadi pegawe di kota Niang.”
Niang : “Ento kan di kota, Ning. Kekene raga di desa nak ba
dadi bahan omongan teken pisagane.”
Nini : “Pateh gen Niang, nak apa gen ane raga gaenin pasti
dadi tuturan pisaga, koje ngerunguang ne keto Niang, jani selegang daar ubade
apang encol seger nyan ajake ka sengol.”
Niang : “Apa kene gen Ning, cen adenan yen Cening nekaang
sentana? Kan misi masih munyin Ceninge ane sing nyak ngalahin Niang. Dadine
Cening tetep nganten, kewala tetep nengil jumah dini ngajak Niang”
Nini : “Mimihh Niang, nyen ya ane nyak nyentana mai nyagjagin
iyang ane buka kekene, napi malih ragane ten ngelah arta brana Niang, biasane
anak ane ngalih sentana pasti maimbuh ngelah tanah linggah, umah melah, warisan
liu, Niang. Boya ja buka iraga ane jakan bin mani gen nu mekeneh baane.”
Niang ten mresidayang nyautin pamunyine Nini, Niang masih
merasa teken napi pikobet sane rasayang olih Nini ring kahanan sekadi punika.
Ring atine Niang masih merasa pelih teken pianakne punika. Niang masih merasa
kerana ia pianakne nenten prasida bagia ring yusane sane sekadi mangkin.
Sakewala ten wenten sane prasida Niang laksanayang, napi malih ring kahanane
sekadi mangkin sane sampun mayusa lingsir lan sesai sakit-sakitan. Niang tuah
sida ngelut lan ngecup pabahan pianakne sane banget tresnaina punika.
Kacerita sane mangkin ring desa punika sesai ngerasayang linuh.
Saking pertama tuah akejep dogenan gejerane punika, sakewala gejeran linuhne
punika ngangsan wai ngangsan nyangetang, ngantos ngeranayang akeh pisan
wewangunane usak. Mawit saking kawentenan kahanan sane sampun nenten becik
punika, akeh krama desa sane mapikenoh pacang makisid saking desane punika,
utamanipun sane wewangunan umahne sampun keni linuh lan ngeranayang umah punika
nenten aman yening kaanggen genah mesare. Sakewala akehan saking ia sane
makisid punika krama pendatang sane nenten asli saking desa punika, sane lianan
pinaka krama mawit saking desa punika kari meneng ring genahne soang-soang lan
ngrestiti mangda samian mala sane kerasayang ngangsan ical. Sakewala nenten ja
ngangsan melah, linuh puniki nenten ja surud-surud, mangkin ngangsan nyangetang
sane kerasayang maimbuh ngangsan akeh masih perabot lan umah sane benyah ulian
linuhe punika. Rikalaning akeh kramane sane mekebek nguyutang unduke sekadi
punika, kapireng saking lospeker bale banjar munyine Pak Kelian sane ngumumang
orta. Sahasa samian siep lan fokus mirengang sapunapi sane kaucapang olih Pak
Kelian punika.
Pak
Kelian : “Om Swastyastu,
mapidaweg titiang matur majeng ring samian krama desa, mangkin durus sampun
magegampil, bakta alat sane kaperluang manten, iraga samian pacang dievakuasi,
kerana gunung Meru kaprediksi pacang meluah! Malih apisan mapidaweg titiang
matur majeng ring samian krama desa, mangkin durus sampun magegampil, bakta alat
sane kaperluang manten, iraga samian pacang dievakuasi, kerana gunung Meru
kaprediksi pacang meluah!”
Konden metilar Pak Kelian saking bale banjare punika,
sagetan pun rame kramane mapupul magumpluk ring arepan bale banjare punika saha
metaken sareng Pak Kelian.
Suci : “Aduhh aduhh Pak Kelian, dong dija maan gatra gununge
ento pacang meluah? Dong mara ibi biasa gen, cobak eda ngae anak panik Pak
Kelian!”
Darmi : “Saje Pak Kelian! Nak rage uyak linuh care biase gen,
tong masih raga sing paek ngajak pasih, nguda jeg misi evakuasi buka keto?”
Nengah
Yanus : “Behh ne mara je
lue lebiah munyi, cobak pirengang malu pamunyine Pak Kelian, eda jeg nyerosros,
yen kene terus apa lakar kapireng?”
Disebane Nengah Yunusa mabaos kenten, samian mara nyak
sie saking uyute tunian. Ngilangang anyep punika ngelantas Pak Kelian wawu
mabaos nelatarang mangda nenten wenten kapiambeng ring manah para krama desane
punika.
Pak
Kelian : “Puniki, semeton
krama desa sami. Wawu pisan titiang polih info saking surat edaran puniki (sambilang
ngedengang surat edaran saking BMKG). Niki edaran sampun saking pusat, mawit
saking penelitian punika polih pamicutet mangda iraga ngungsi, linuh sane iraga
rasayang punika boya ja linuh sekadi biasane, punika kerana gununge ento
(sambilang nunjuk gunung Meru) pacang meluah, nika sane mawinan linuh ane iraga
rasayang punika teka sesai.
Darmi : “Men kija jani iraga pacang kaevakuasi nika Pak
Kelian? Masak kutang umah ngajak sanggah ne dini?”
Nengah
Yanus : “Men yen sing
kutang, kal aba nyai ka tongos evakuasi? Ada-ada gen gesahne!”
Pak
Kelian : “Nah tenang,
tenang. Ane penting jani aba gen ane kaperluang, cara baju, bekel, pangan ane
mesisa jumah, lan ane lenan ane kerasa perlu. Nyanan ditu iraga kal tujuanga ka
desa Sundari, irika wawu aman saking dampak luahan gununge.
Nengah
Yunus : “Nah lamun suba
keto lan nake jani paencolin mejalan ka desa Sundari ento!”
Samian : “Lan, lan, lan!”
Sewusan majogjag ring arepan bale banjare punika, samian
kramane lantas bubar ka umahne soang-soang, samian magegampil lan nyayagayang
napi sane pacang kaaba ka genah evakuasi. Sakewala ring umah reot di bucuning
margi desa punika kapireng munyin anak dekah ne kaliwat akut. Nenten lian, nika
tuah I Niang. Nini sane mirengang lan nyingakin Niange ring kahanan sane sampun
nenten becik punika saha panik lan nenten ngitungang malih indik makajang
barang lakar aba ka desa Sundari. Malaib ia I Nini ka sisi kangin genah gununge
punika, kerana ubad temu sane biasane anggen ngubanin Niang ia bakatang saking
bongkol gunung Merune. Ring margi pun akeh Nini nyingakin anak ane marerod
ngaba barang-barang lakar ka desa Sundari punika, ada ane muat aji montor lan
sepeda. Ten kerunguang olih Nini, ia jemet malaib ka bucu kangin, yadiastun
penyingakane mangkin kerasa sepet pisan santukan uyak abu sane ten kauningin
saking dija paulungne. Ngangsan ngetengahang Nini nuju ka alase punika, sagetan
peteng dedet sane kacingak, nenten kacingak olih Nini ring dija pemargi
selanturnyane sane wenten ring arep dewekne. Nini ngoyong akejep sambilang nginget-nginget
dija genah temune punika, sakewala rikalaning Nini mautsaha ngijap-ngijapang
penyingakane, abu sane ulung saking maduur ngangsan ngeliunan.
Nini : “Adahh Ratu Betara adi mara tiang inget, ne pasti ja
ba ujan abu ulian gunung Merune meluah sekadi ane sambatang ngajak Pak Kelian.
(Ckk) Engkenang jani ngalih temu, ngalih jalan gen nu ngadab-ngadabin buka
kene!”
Irika jejeh pisan sane kerasayang olih Nini, ia tuah bisa
ngacep ring atine lan ngarep mangda prasida encol nemu temune punika anggen Niange.
Ten makelo sewusan punika Nini makesyab mirengangsuaran kedia, mara kacingak
ring samping ipune ngenceg kedis sawan ujan akatih. Tanpa sangkan kedise punika
makeber endep saha matingkah makeber ngiterin Nini sekadi petanda. Irika Nini
tuah nengil dogenan kerana ia kari takut-takut, sakewala kedis punika lantas
makeber ka sisi kaja, sakewala nenten doh keberne ia malih mawali ngrereh Nini,
punika terus kaulang olih kedis punika. Merasa kedis punika pastika pacang
ngedengang napi-napi, Nini nangguhang kenehe lan majalan ngemiletin kedise
punika. Tanpa sangkan sagetan kedise punika nujuin Nini ka genah tetaneman temu
sane kaalihin olih Nini. Irika Nini bengong lan nenten percaya. Nenten makelo
saget Nini makesyab malih, santukan wenten munyin kerug sane kapireng. Sakewala
kerug puniki makelo pisan pamunyine nenten sekadi kerug sane biasane kapireng
rikala ujan. Nini mendep dogenan naenang takutne lan ngencolang pajalan limane
ngohkohin temu ring genahne punika. Risampune Nini polih temu sane ia rereh wusan,
malih kedise sane tunian mamunyi lan makeber endep saha matingkah sekadi
tingkahne malunan. Irika Nini pasrah lan milih nuutin pajalan kedise punika,
kerana abune ngangsan padet lan kanti ngeranayang tangkah Nini kerasa sesek.
Karma becik napi sane Nini bakatang, ia masih nenten
ngerti, jeg sajan kedise unika nujuang margi sane beneh ka Nini. Nenten malih
Nini bengong, jani ia langsung malaib ka umahne lan sahasa ngumbah temu tur
ngaenang ubad baang I Niang. Ten karunguang ia teken kahanan desane sane sampun
kosong. Nini tuah ngingetang Niange sane sampun ngangsan nyangetang dekahe ring
jumah. Ring lian genah, ring desa Sundari sane kadadosang genah evakuasi wawu
katureksa indik makudang-kudang KK sane wenten ring desane punika, napike
samian sampun ka genah pengungsian. Disampune samian wusan katureksa olih Pak
Kelian, wawu kauningin yening Niang lan Nini dereng wenten ring genah
pengungsian punika. Nika sane mawinan samian krama desane uyut saling takenin
sapasira sane polih nyingakin Niang lan Nini. Rikalaning anak sane lianan pada
uyut, wenten asiki diri sane ngorahang nyingakin Nini rikalaning ia malaib ka
genah bucu kangin desane.
Subawa : “Pak Kelian, tunian titiang nepuk Nini, malaib ia ka
bucu kangin, pun tiang kaukin ba makupuk plaibe, ten uning napi je alih teken
anake punika.”
Suci : “Iyeee Bli Su, nyak ulahe Nini! Kengken ia unduke jelemane
ento jani.”
Pak
Kelian : “Nah sing
engken, jani cobak kal balikin malu ngalih aji montor, asane Niange ane keweh
ajaka megedi.”
Dereng peragat Pak Kelian ngidih tulung sareng petugas
evakuasi, sagetan saking doh kapireng munyin kerug sekadi wenten ane magedeblar
sane witnyane saking gunung Meru. “Nenten ja lian, pastika gunung meru sane
maluah diwawu!” punika ucap samian krama desane sane wenten irika. Mirengang
sekadi punika, Pak Kelian nenten baanga ngrereh Niang lan Nini olih petugas
evakuasi. Sampun peluh pidit Pak Kelian ngenehang kengken ja kahanane kramane
makakalih punika, sakewala ia wantah prasida nuut tekening pawarah-warah saking
petugas. Ring desa Sapitu tuah wenten Niang lan Nini kemanten. Makakalih merasa
jejeh, napi malih mirengang sane magedeblar wusan. Paek pisan, ngantos
ngeranayang Niang makesyab lan peluh pidit.
Nini
: “Niang, lan ajeng dumun ubad
ane pun tiang gaenin, jani tiang kal nyobak pesu ngalih tumpangan, mogi-mogi
wenten anak disisi.”
Niang : “Ning, Cening! Encolin Cening megedi uling dini.
Punang pun ngerunguang Niang! Niang suba tua, jani cening malaib pedidi ditu
pang sing kena sengkalan gununge, Ning!”
Nini : “Niang eda nake ngomong keto, iyang sing nyak ngalahin
Niang pedidi dini. Antiang malu dini, jani iyang kal ngidih tulungan malu!”
Nini malaib ka sisi sambilang ngeling, ten kapikir Niang
pacang mabaos kadi kenten. Sakewala disisi abune ngangsan tebel maimbuh ujan.
Nini mautsaha nyingakin gunung Merune, sakewala sane kacingak tuah kawentenan
api sane sawat saking umahne Nini. Irika Nini pun pasrah ten ngitungang raga,
ane penting ia tetep ngajak Niange. Rikala Nini pacang mabalik ka tengah umahe
nyagjagin Niange punika, sagetan kapireng munyin jaran saking dajan margi
umahne Nini. Nini mautsaha nelektekang napike ento lan sira keh sane makna
jaran meriki. Disubane paak, wau Nini prasida nyingakin sapasira ento. Sagetan
ento Pak Kelian sane tepukin Nini, Pak Kelian nenten ngeraos lian, ia sahasa
nunden mangda Nini lan Niang menek ka cikare punika. Nenten malih mapikenoh,
Nini langsung nuntun Niang mangda menek ka duur cikare punika, nenten wenten
malih makta barang napi-napi.
Ring margi, Pak Kelian nenten nyambat napi-napi, wenten
Niang lan Nini manten sane mabaos ajaka kalih. Rikala Niang lan Nini mabaos,
sagetan Pak Kelian ngenjuin base sane biasane anggen nginang saha nyambat,
“Niang, niki daar!”. Mirengang punika tanpa ragu Nini langsung nyemakin base
punika lan ngemaang Niang tur kaajeng. Ring margi, gelutan Nini sareng Niang
nenten lempas-lempas. Nika pinaka bukti Nini pinaka pianak sane suputra lan
subakti tekening rerama. Nenten kerasa mangkin Niang lan Nini sampun neked ring
desa Sundari, sakewala Nini merasa heran, santukan desa Sundari punika doh
pisan, perlu lebih ken satu jam di margi, sakewala sane ia rasayang punika
encol pisan. Sakewala Nini nenten nyak ngenehang sane nenten perlu, ia sahasa
nuunang Niange saking cikar lan negakang Niange ring sisi adegan. Sakewala
rikalaning Nini mabalik kuri, wenten malih sane aneh, Pak Kelian nenten wenten
ring duri.
Nini : “Suksma, Pak... Yehh Niang! Adi Pak Kelian enggal
sajan ilang? Mara kakalahin madingang tundun ngateh Niang negak.”
Niang : “Minab Pak Kelian ia nyemput anak lian, Ning. Nika
mawinan Pak Kelian encol-encolan. Sakewla Ning, Niang adi jeg jaenan asane nah?
Suba sing saking bin tangkahe.”
Nini : “Sekenang, Niang? Seken?” keto pamunyine Nini saha
tusing percaya teken ne ucapang Niang.
Niang : “Ae sekenan, ne buktine Niang suba biase bise
majujuk!” saha ngedengang awakne pun seger oger.
Mirengang punika ngetel yeh peningalane Nini saha ngelut
Niang tekek pisan.
“DDUUAARRR!!!!!”
Maesyab, pakraik lan pagerong anake sane wenten irika.
Samian sampun uning, pastika ento munyine gunung Meru. Nini saha ngajakin Niang
ngeranjing ka tengah, ka genah anake ngungsi. Risampune macelep, samian anake bengong
maimbuh lega nyingakin makakalih nenten kenapa-kenapi.
Suci : “Aduhh Nini! Niang! Dados ngae takut gen, adi uet gati
milu mai! Tunian apa kone alih Nini ka alase suba tawang buka kekene!”
Pak
Kelian : “Nah depang malu
makakalih meangkihan! Nyen keajak mai busan ajaka dua?”
Mirengang baos Pak kelian, Niang lan Nini saling
matolihan saha mabaos barengan, “Kan Bapak busan ane nyemput tiang nganggon
dokar!” mangkin mabalik samian kramane sane wenten irika barengan masaut,
“Yehh, Pak Kelian uling tunian dini ngajak kramane sami, nyen ya bani kema, apa
bin ngaba dokar!”

Komentar
Posting Komentar