Cerita Pendek Mabasa Bali - Ngelut Suargan

 

NGELUT SUARGAN

(Terinspirasi saking Tragedi Gunung Semeru)

 

Kacerita rikala gumine sampun wayah, rikala galah nuju sasih pinih pingit kawastanin kaulu, irika para manusane sami ngerasayang jagat sane sayan rered, nenten wenten malih suryane masunar, maideh-ideh kaujanin sengsara, tan bina sekadi para penunggun gumine ngedat saking patapan penyatus tiban. Puniki masih sane karasayang ring desa pinih becik sane diwawu kalintang adijaya. Desa puniki kawastanin Desa Sapitu. Kawasanin punika kerana sesai rikalaning nuju sasih kapitu ngantos sasih kaulu punika akeh pisan wenten wancana ring desane punika, minakadi angin nglinus, linuh, miwah pikobet sane lianan. Desa Sapitu puniki kawentenannyane asri pisan lan akeh entik-entikan ageng sane ngiasin saking pasisi kauh ngantos sisi kangin ring cokor gununge. Gunung punika mawasta Meru, kerana ia sekadi wangunan meru ring pura, napi malih kahanan gununge sane sahasa ngaenang tis, kerana gununge puniki kapercaya olih panjak desa punika pinaka sthanan Hyang Antabhoga. Ring gununge punika kaliwat tis, akeh pisan entik-entikan taru sane dados anggen tamba antuk sekancan mala lan ketambetan sane ngeninin panjak ring paek gununge punika. Sakewala sampun sue tetaneman sane wenten ring gunung punika sayan medikang. Akeh anak sane percaya, tetaneman punika ngembasin mati kerana akeh wenten anak sane menek gunung punika sesai mabuat corah lan nenten ngerunguang pabesen sane sampun kauncarang olih penekek gununge dimalu.

Kacerita sane mangkin sampun nanjek ka sasih kapitu, ring desane punika akeh pisan anak sane keni penyakit. Penyakit puniki makeh pisan jenisnyane lan nenten ja milih-milih, saking anak alit ngantos sane sampun lingsir masih nenten lolos baane saking penyakite puniki.

Niang : “Uhukk uhukk uhukk, Ning, jemakang Niang toya ring dapur!” punika titah Niang, silih tunggil anak lingsir ring desane punika sane keni malane punika.

Nini : “Nggih Niang, jantos ajebos”

Ngelantas Nini ka dapur nyemakang toya baang Niange punika. Nini puniki pianak sane subakti pisan sareng rerama. Nini mayusa selae tiban, sakewala dereng makliab ring manahne pacang ngalahin Niange nganten, napi malih mangkin Niange keni penyakit sekadi punika, ngangsan nenten lega atine Nini pacang ngenehang ngalahin Niange punika.

Nini : “Niki Niang, meriki metangi dumun tiang wantu”

Wusan punika Niang langsung nginem toya sane abaanga diwawu teken Nini. Nenten kerasa ngetel yeh penyingakan Niang rikala punika.

Nini : “Yehh punapi niki Niang? Dados Niang ngeling sekadi puniki? Napike sakit ne rasayang Niang ngangsan nyangetang? Yen kenten lan ke klinik dumun Niang!” punika pamunyin Nini sane merasa jejeh teken kahanan Niang sane paling ia sayangin punika.

Niang : “Ten, Cening. Niang ngeling nenten kerana sungkan raga, sakewala sakit pisan sane rasayang ring atine Niang.”

Nini : “Dados kenten, Niang? Iriki kan pun wenten Nini sane setata nyaga Niang, Nini ten lakar ngalahin Niang kija-kija!”

Niang : “Nika pun ne ngaenang Niang merasa deweke pelih, Nini sane sepatutne sampun sida bagia sareng teruna sane Nini sayangin, jani Nini malah dini ngajak Niang tan ngitungang bagia.”

Sahasa ngetel masih yeh peningalane Nini mirengang sapunapi Niange punika mabaos. Nini merasa teken dewekne sane suba kelih, yening biasane pun mayusa sekadi Nini mangkin liunan timpal-timpale ring desane punika sampun nganten lan ngelah pianak.

Nini : “Behh Niang, eda nake ngomong keto, Nini nak konden mekite megedi masi uling jumah. Jaman jani yen nu mayusa kadi Nini nak nu biase ada ane dadi pegawe di kota Niang.”

Niang : “Ento kan di kota, Ning. Kekene raga di desa nak ba dadi bahan omongan teken pisagane.”

Nini : “Pateh gen Niang, nak apa gen ane raga gaenin pasti dadi tuturan pisaga, koje ngerunguang ne keto Niang, jani selegang daar ubade apang encol seger nyan ajake ka sengol.”

Niang : “Apa kene gen Ning, cen adenan yen Cening nekaang sentana? Kan misi masih munyin Ceninge ane sing nyak ngalahin Niang. Dadine Cening tetep nganten, kewala tetep nengil jumah dini ngajak Niang”

Nini : “Mimihh Niang, nyen ya ane nyak nyentana mai nyagjagin iyang ane buka kekene, napi malih ragane ten ngelah arta brana Niang, biasane anak ane ngalih sentana pasti maimbuh ngelah tanah linggah, umah melah, warisan liu, Niang. Boya ja buka iraga ane jakan bin mani gen nu mekeneh baane.”

Niang ten mresidayang nyautin pamunyine Nini, Niang masih merasa teken napi pikobet sane rasayang olih Nini ring kahanan sekadi punika. Ring atine Niang masih merasa pelih teken pianakne punika. Niang masih merasa kerana ia pianakne nenten prasida bagia ring yusane sane sekadi mangkin. Sakewala ten wenten sane prasida Niang laksanayang, napi malih ring kahanane sekadi mangkin sane sampun mayusa lingsir lan sesai sakit-sakitan. Niang tuah sida ngelut lan ngecup pabahan pianakne sane banget tresnaina punika.

Kacerita sane mangkin ring desa punika sesai ngerasayang linuh. Saking pertama tuah akejep dogenan gejerane punika, sakewala gejeran linuhne punika ngangsan wai ngangsan nyangetang, ngantos ngeranayang akeh pisan wewangunane usak. Mawit saking kawentenan kahanan sane sampun nenten becik punika, akeh krama desa sane mapikenoh pacang makisid saking desane punika, utamanipun sane wewangunan umahne sampun keni linuh lan ngeranayang umah punika nenten aman yening kaanggen genah mesare. Sakewala akehan saking ia sane makisid punika krama pendatang sane nenten asli saking desa punika, sane lianan pinaka krama mawit saking desa punika kari meneng ring genahne soang-soang lan ngrestiti mangda samian mala sane kerasayang ngangsan ical. Sakewala nenten ja ngangsan melah, linuh puniki nenten ja surud-surud, mangkin ngangsan nyangetang sane kerasayang maimbuh ngangsan akeh masih perabot lan umah sane benyah ulian linuhe punika. Rikalaning akeh kramane sane mekebek nguyutang unduke sekadi punika, kapireng saking lospeker bale banjar munyine Pak Kelian sane ngumumang orta. Sahasa samian siep lan fokus mirengang sapunapi sane kaucapang olih Pak Kelian punika.

Pak Kelian : “Om Swastyastu, mapidaweg titiang matur majeng ring samian krama desa, mangkin durus sampun magegampil, bakta alat sane kaperluang manten, iraga samian pacang dievakuasi, kerana gunung Meru kaprediksi pacang meluah! Malih apisan mapidaweg titiang matur majeng ring samian krama desa, mangkin durus sampun magegampil, bakta alat sane kaperluang manten, iraga samian pacang dievakuasi, kerana gunung Meru kaprediksi pacang meluah!”

Konden metilar Pak Kelian saking bale banjare punika, sagetan pun rame kramane mapupul magumpluk ring arepan bale banjare punika saha metaken sareng Pak Kelian.

Suci : “Aduhh aduhh Pak Kelian, dong dija maan gatra gununge ento pacang meluah? Dong mara ibi biasa gen, cobak eda ngae anak panik Pak Kelian!”

Darmi : “Saje Pak Kelian! Nak rage uyak linuh care biase gen, tong masih raga sing paek ngajak pasih, nguda jeg misi evakuasi buka keto?”

Nengah Yanus : “Behh ne mara je lue lebiah munyi, cobak pirengang malu pamunyine Pak Kelian, eda jeg nyerosros, yen kene terus apa lakar kapireng?”

Disebane Nengah Yunusa mabaos kenten, samian mara nyak sie saking uyute tunian. Ngilangang anyep punika ngelantas Pak Kelian wawu mabaos nelatarang mangda nenten wenten kapiambeng ring manah para krama desane punika.

Pak Kelian : “Puniki, semeton krama desa sami. Wawu pisan titiang polih info saking surat edaran puniki (sambilang ngedengang surat edaran saking BMKG). Niki edaran sampun saking pusat, mawit saking penelitian punika polih pamicutet mangda iraga ngungsi, linuh sane iraga rasayang punika boya ja linuh sekadi biasane, punika kerana gununge ento (sambilang nunjuk gunung Meru) pacang meluah, nika sane mawinan linuh ane iraga rasayang punika teka sesai.

Darmi : “Men kija jani iraga pacang kaevakuasi nika Pak Kelian? Masak kutang umah ngajak sanggah ne dini?”

Nengah Yanus : “Men yen sing kutang, kal aba nyai ka tongos evakuasi? Ada-ada gen gesahne!”

Pak Kelian : “Nah tenang, tenang. Ane penting jani aba gen ane kaperluang, cara baju, bekel, pangan ane mesisa jumah, lan ane lenan ane kerasa perlu. Nyanan ditu iraga kal tujuanga ka desa Sundari, irika wawu aman saking dampak luahan gununge.

Nengah Yunus : “Nah lamun suba keto lan nake jani paencolin mejalan ka desa Sundari ento!”

Samian : “Lan, lan, lan!”

Sewusan majogjag ring arepan bale banjare punika, samian kramane lantas bubar ka umahne soang-soang, samian magegampil lan nyayagayang napi sane pacang kaaba ka genah evakuasi. Sakewala ring umah reot di bucuning margi desa punika kapireng munyin anak dekah ne kaliwat akut. Nenten lian, nika tuah I Niang. Nini sane mirengang lan nyingakin Niange ring kahanan sane sampun nenten becik punika saha panik lan nenten ngitungang malih indik makajang barang lakar aba ka desa Sundari. Malaib ia I Nini ka sisi kangin genah gununge punika, kerana ubad temu sane biasane anggen ngubanin Niang ia bakatang saking bongkol gunung Merune. Ring margi pun akeh Nini nyingakin anak ane marerod ngaba barang-barang lakar ka desa Sundari punika, ada ane muat aji montor lan sepeda. Ten kerunguang olih Nini, ia jemet malaib ka bucu kangin, yadiastun penyingakane mangkin kerasa sepet pisan santukan uyak abu sane ten kauningin saking dija paulungne. Ngangsan ngetengahang Nini nuju ka alase punika, sagetan peteng dedet sane kacingak, nenten kacingak olih Nini ring dija pemargi selanturnyane sane wenten ring arep dewekne. Nini ngoyong akejep sambilang nginget-nginget dija genah temune punika, sakewala rikalaning Nini mautsaha ngijap-ngijapang penyingakane, abu sane ulung saking maduur ngangsan ngeliunan.

Nini : “Adahh Ratu Betara adi mara tiang inget, ne pasti ja ba ujan abu ulian gunung Merune meluah sekadi ane sambatang ngajak Pak Kelian. (Ckk) Engkenang jani ngalih temu, ngalih jalan gen nu ngadab-ngadabin buka kene!”

Irika jejeh pisan sane kerasayang olih Nini, ia tuah bisa ngacep ring atine lan ngarep mangda prasida encol nemu temune punika anggen Niange. Ten makelo sewusan punika Nini makesyab mirengangsuaran kedia, mara kacingak ring samping ipune ngenceg kedis sawan ujan akatih. Tanpa sangkan kedise punika makeber endep saha matingkah makeber ngiterin Nini sekadi petanda. Irika Nini tuah nengil dogenan kerana ia kari takut-takut, sakewala kedis punika lantas makeber ka sisi kaja, sakewala nenten doh keberne ia malih mawali ngrereh Nini, punika terus kaulang olih kedis punika. Merasa kedis punika pastika pacang ngedengang napi-napi, Nini nangguhang kenehe lan majalan ngemiletin kedise punika. Tanpa sangkan sagetan kedise punika nujuin Nini ka genah tetaneman temu sane kaalihin olih Nini. Irika Nini bengong lan nenten percaya. Nenten makelo saget Nini makesyab malih, santukan wenten munyin kerug sane kapireng. Sakewala kerug puniki makelo pisan pamunyine nenten sekadi kerug sane biasane kapireng rikala ujan. Nini mendep dogenan naenang takutne lan ngencolang pajalan limane ngohkohin temu ring genahne punika. Risampune Nini polih temu sane ia rereh wusan, malih kedise sane tunian mamunyi lan makeber endep saha matingkah sekadi tingkahne malunan. Irika Nini pasrah lan milih nuutin pajalan kedise punika, kerana abune ngangsan padet lan kanti ngeranayang tangkah Nini kerasa sesek.

Karma becik napi sane Nini bakatang, ia masih nenten ngerti, jeg sajan kedise unika nujuang margi sane beneh ka Nini. Nenten malih Nini bengong, jani ia langsung malaib ka umahne lan sahasa ngumbah temu tur ngaenang ubad baang I Niang. Ten karunguang ia teken kahanan desane sane sampun kosong. Nini tuah ngingetang Niange sane sampun ngangsan nyangetang dekahe ring jumah. Ring lian genah, ring desa Sundari sane kadadosang genah evakuasi wawu katureksa indik makudang-kudang KK sane wenten ring desane punika, napike samian sampun ka genah pengungsian. Disampune samian wusan katureksa olih Pak Kelian, wawu kauningin yening Niang lan Nini dereng wenten ring genah pengungsian punika. Nika sane mawinan samian krama desane uyut saling takenin sapasira sane polih nyingakin Niang lan Nini. Rikalaning anak sane lianan pada uyut, wenten asiki diri sane ngorahang nyingakin Nini rikalaning ia malaib ka genah bucu kangin desane.

Subawa : “Pak Kelian, tunian titiang nepuk Nini, malaib ia ka bucu kangin, pun tiang kaukin ba makupuk plaibe, ten uning napi je alih teken anake punika.”

Suci : “Iyeee Bli Su, nyak ulahe Nini! Kengken ia unduke jelemane ento jani.”

Pak Kelian : “Nah sing engken, jani cobak kal balikin malu ngalih aji montor, asane Niange ane keweh ajaka megedi.”

Dereng peragat Pak Kelian ngidih tulung sareng petugas evakuasi, sagetan saking doh kapireng munyin kerug sekadi wenten ane magedeblar sane witnyane saking gunung Meru. “Nenten ja lian, pastika gunung meru sane maluah diwawu!” punika ucap samian krama desane sane wenten irika. Mirengang sekadi punika, Pak Kelian nenten baanga ngrereh Niang lan Nini olih petugas evakuasi. Sampun peluh pidit Pak Kelian ngenehang kengken ja kahanane kramane makakalih punika, sakewala ia wantah prasida nuut tekening pawarah-warah saking petugas. Ring desa Sapitu tuah wenten Niang lan Nini kemanten. Makakalih merasa jejeh, napi malih mirengang sane magedeblar wusan. Paek pisan, ngantos ngeranayang Niang makesyab lan peluh pidit.

Nini : “Niang, lan ajeng dumun ubad ane pun tiang gaenin, jani tiang kal nyobak pesu ngalih tumpangan, mogi-mogi wenten anak disisi.”

Niang : “Ning, Cening! Encolin Cening megedi uling dini. Punang pun ngerunguang Niang! Niang suba tua, jani cening malaib pedidi ditu pang sing kena sengkalan gununge, Ning!”

Nini : “Niang eda nake ngomong keto, iyang sing nyak ngalahin Niang pedidi dini. Antiang malu dini, jani iyang kal ngidih tulungan malu!”

Nini malaib ka sisi sambilang ngeling, ten kapikir Niang pacang mabaos kadi kenten. Sakewala disisi abune ngangsan tebel maimbuh ujan. Nini mautsaha nyingakin gunung Merune, sakewala sane kacingak tuah kawentenan api sane sawat saking umahne Nini. Irika Nini pun pasrah ten ngitungang raga, ane penting ia tetep ngajak Niange. Rikala Nini pacang mabalik ka tengah umahe nyagjagin Niange punika, sagetan kapireng munyin jaran saking dajan margi umahne Nini. Nini mautsaha nelektekang napike ento lan sira keh sane makna jaran meriki. Disubane paak, wau Nini prasida nyingakin sapasira ento. Sagetan ento Pak Kelian sane tepukin Nini, Pak Kelian nenten ngeraos lian, ia sahasa nunden mangda Nini lan Niang menek ka cikare punika. Nenten malih mapikenoh, Nini langsung nuntun Niang mangda menek ka duur cikare punika, nenten wenten malih makta barang napi-napi.

Ring margi, Pak Kelian nenten nyambat napi-napi, wenten Niang lan Nini manten sane mabaos ajaka kalih. Rikala Niang lan Nini mabaos, sagetan Pak Kelian ngenjuin base sane biasane anggen nginang saha nyambat, “Niang, niki daar!”. Mirengang punika tanpa ragu Nini langsung nyemakin base punika lan ngemaang Niang tur kaajeng. Ring margi, gelutan Nini sareng Niang nenten lempas-lempas. Nika pinaka bukti Nini pinaka pianak sane suputra lan subakti tekening rerama. Nenten kerasa mangkin Niang lan Nini sampun neked ring desa Sundari, sakewala Nini merasa heran, santukan desa Sundari punika doh pisan, perlu lebih ken satu jam di margi, sakewala sane ia rasayang punika encol pisan. Sakewala Nini nenten nyak ngenehang sane nenten perlu, ia sahasa nuunang Niange saking cikar lan negakang Niange ring sisi adegan. Sakewala rikalaning Nini mabalik kuri, wenten malih sane aneh, Pak Kelian nenten wenten ring duri.

Nini : “Suksma, Pak... Yehh Niang! Adi Pak Kelian enggal sajan ilang? Mara kakalahin madingang tundun ngateh Niang negak.”

Niang : “Minab Pak Kelian ia nyemput anak lian, Ning. Nika mawinan Pak Kelian encol-encolan. Sakewla Ning, Niang adi jeg jaenan asane nah? Suba sing saking bin tangkahe.”

Nini : “Sekenang, Niang? Seken?” keto pamunyine Nini saha tusing percaya teken ne ucapang Niang.

Niang : “Ae sekenan, ne buktine Niang suba biase bise majujuk!” saha ngedengang awakne pun seger oger.

Mirengang punika ngetel yeh peningalane Nini saha ngelut Niang tekek pisan.

“DDUUAARRR!!!!!”

Maesyab, pakraik lan pagerong anake sane wenten irika. Samian sampun uning, pastika ento munyine gunung Meru. Nini saha ngajakin Niang ngeranjing ka tengah, ka genah anake ngungsi. Risampune macelep, samian anake bengong maimbuh lega nyingakin makakalih nenten kenapa-kenapi.

Suci : “Aduhh Nini! Niang! Dados ngae takut gen, adi uet gati milu mai! Tunian apa kone alih Nini ka alase suba tawang buka kekene!”

Pak Kelian : “Nah depang malu makakalih meangkihan! Nyen keajak mai busan ajaka dua?”

Mirengang baos Pak kelian, Niang lan Nini saling matolihan saha mabaos barengan, “Kan Bapak busan ane nyemput tiang nganggon dokar!” mangkin mabalik samian kramane sane wenten irika barengan masaut, “Yehh, Pak Kelian uling tunian dini ngajak kramane sami, nyen ya bani kema, apa bin ngaba dokar!”

Komentar

Postingan populer dari blog ini

MATERI BASA BALI KELAS VIII SARGAH 2 : ANGGAH UNGGUHING BASA BALI

MATERI BAHASA BALI KELAS VIII SEMESTER II : KASUSASTRAAN BALI (PUISI BALI ANYAR)

MATERI BAHASA BALI KELAS VIII SEMESTER II : LAGU POP BALI