MATERI BASA BALI KELAS VIII SARGAH 3 : ANGGAH UNGGUHING BASA BALI
Om Swastyastu alit-alit, sapunapi gatrane? Dumogi setata kenak lan rahayu nggih! Ngiring wacen dumun wewehan materi indik Anggah Ungguhing Basa Bali ring sor puniki!
ANGGAH
UNGGUHING BASA BALI
Anggah
ungguh punika, pateh sekadi tingkatan, sor singgih, tegeh endep, alus kasar.
Yening aluh baan nyambatang, anggah ungguhing basa Bali inggih punika pateh
sekadi tatanan kebahasaan, sane kaanggen olih masyarakat Bali, rikala mabaos
utawi berkomunikasi sareng anak lianan. Makudang sujana utawi ahli sane
ngisiang peranan penting ri sajeroning kawentenan anggah ungguhing rikala
mabasa ring Bali inggih punika Wayan Budha Gautama sareng I Nengah Tinggen.
Ipun ngraosang, wenten makudang kepah utawi carca/bagian sajeroning anggah
ungguhing basa Bali, minakadi :
1. Basa
Alus
Pateh
sekadi wastannyane, basa alus puniki madue unteng taler kawigunayang rikalaning
mababaosan sareng sang sane patut kasinggihang utawi dihormati. Basa alus pinaka
basa nak Bali sane pinih becik lan sopan. Basa alus taler kakepah dados tiga,
minakadi Alus Singgih (ASI), Alus Sor (ASO) taler Alus Mider (AMI).
a. Alus
Singgih (ASI)
Alus singgih kaanggen
rikala mabaos nyinggihang anak sane patut singgihang (menghormati orang yang
patut dihormati, memiliki kedudukan agama atau sosial lebih tinggi). Ngangen sudut
pandang satu arah, inggih punika soran/lebih rendah majeng ring anak sane
singgihang/lebih tinggi.
Imba kruna lan lengkara
nganggen basa alus singgih (ASI) :
Kruna
-
Lunga
-
Lebar
-
Ngerayunan
-
Ngranjing
-
Sanganan
Lengkara
-
Ida Bhatara sampun lunga, taler kairing
olih pamedek sami. (Ida Bhatara sudah pergi, juga diirngi oleh para warga.)
-
Ida Pedanda sampun lebar. (Ida Pedanda
sudah tiada.)
-
Cok Aya sampun ngerayunan ring purine.
(Cok Aya sudah makan di rumahnya.)
-
Jro Mangku ngranjing ka purane semeng
pisan. (Para pemangku sudah memasuki pura pagi-pagi buta.)
-
Bapak Bupati Jembrana ngambil sanganan
sane wenten ring genah piodalan. (Bapak Bupati Jembrana mengambil makanan yang
ada di tempat upacara/odalan.)
b. Alus
Sor (ASO)
Alus sor, pateh sekadi
wastannyane, basa alus sor puniki kaanggen ngasorang/merendah. Basa alus sor
nganggen kalih sudut pandang, sane kapertama anggen ngasorang raga (merendahkan
diri sendiri) taler kaping kalih ngasorang sane patut kasorang (merendahkan
orang lain dalam artian positif). Imba lengkara :
Ngasorang raga
-
Dayu Sinta anteng pisan maplalian, ten
sekadi adin titiang buka lindunge uyahin. (Dayu Sinta bermain dengan snagat
tenang, tidak seperti adik saya yang seperti belut terkena garam.)
-
Ida dumunan pun ngerayunan, titiang malih bos lakar ngajeng. (Ida duluan saja
makan, saya sebentar lagi akan makan.)
Ngesorang anak lianan
-
Ipun miragi wastan guru punika wantah Nyoman Darsana. (Ia mengatakan bahwa nama
guru itu adalah Nyoman Darsana.)
-
Ibu guru napike sampun maajengan? Tugek wawu wusan ngerayunan
ring kantin. (Ibu guru apakah sudah makan? Tugek baru saja makan di kantin.)
-
Bapane
Alit wawu wusan masemaya sareng Ajik tiange. (Ayahnya Alit baru saja berjanji
dengan ayah saya.)
c. Alus
Mider AMI)
Alus mider (AM) puniki
madue konsep sane mesib sareng ASO. Nganggen sudut pandang sane pateh,
sakewanten nenten baan ngasorang dewek. AMI kaanggen ngandapang sane patut
andapang, taler nyinggihang sane patut singgihang. Ceciren utama saking AMI,
yening wenten kruna sane wenten kasarnyane, kewala ten wenten sane alusang (AMI
memiliki istilah lain yang lebih kasar, tapi tidak punya kata lain yang lebih
halus). Imba lengkara :
-
Mamargi
ipun ngelintangin toya ageng. (berjalan dia melewati air besar/deras).
-
Darsana lali pisan madue semaya sareng tunangane. (Darsana lupa mempunyai
janji dnegan kekasihnya).
-
Ia wau rauh saking Medan tengai tepet. (Ia baru datang dari Medan siang
bolong).
2. Basa
Madia (AMA)
Pateh
sekadi wastannyane ‘madia’ sane mateges ‘tengah-tengah’ basa madia puniki
pinaka basa Bali sane karasayang tengah-tengahin basa alus sareng basa kasar
lan kepara. Lumrahnyane, kruna sane macihna basa madia puniki madue ciri sekadi
wangun singkat saking basa alus. Umpami :
-
Mangkin
Wayan mayusa telulas tiban. (Sekarang Wayan sudah berusia tiga belas tahun).
-
Pan Ayu nyambatang pianakne ampun tamat. (Pan Ayu menyatakan bahwa
anaknya sudah lulus).
-
Wenten orta napi ring banjare? (Ada berita apa di dusun?)
-
Sira
madue kancing baju niki? (Siapa yang
memiliki kancing baju ini?)
3. Basa
Kasar (BK)
Basa
kasar kaangen rikala ngerasayang gedeg, sedeng magerengan, taler kaanggen ring
sajeroning sarwa buron. Umpani :
-
Nyen bani mai lawan wake dini!
-
Apa kar tidik nyai kemu?
4. Basa
Andap/Kepara
Basa
andap utawi kepara puniki sane kaanggen sawai-wai utawi lumbrah ri sajeroning
krama Bali. Ring kawigunannyane, basa andap puniki kaanggen ring sesamen
triwangsa utamanipun ring wangsa jaba. Umpami :
-
Iluh mula jegeg cara bulan, dadi beli
melali mulih luh?
-
Meme ngelah pipis duang tali rupiah.
"Mangkin
pinaka tes, alit-alit durus karyanin soang-soang lima (5) lengkara sane
nganggen Basa Alus, Basa Madia, Basa Kasar taler Basa Andap/Kepara. Wusan
ngaryanin, durus setor pakaryan alit-alit ring kolom komentar sane wenten ring
sor puniki. Indayang eling nagingin pesengan lan nomer absen soang-soang."

Nama : novia zahrotus shita
BalasHapusKelas :8D
Absen : 30
Kruna asi
1.ida mari makarya panggil
2.Dane gusti patih nenten mireng baos akanne
3.Pak bupati sampun lunga ka jakarta
4.pak wayan gama pinaka ketua STKIP
5.Okandane sane istri makolem taban
Basa kasar
1.yen suba betek basangne pragat suba memelud di pedemane
2.Depang sabar pang bangka polonne
3.men cai ngleklek di sanggah ngae wc
4.mala bungut ibane galir data data petang iba
5.suud mamantet ia magedu langsung medem
Basa andap/kepada
1.ia marah majalan ngabaang sapine padang
2.nyen ade timpal?
3.icang lakar mayah montor ka dealer malu
4.dija tongos maya listrik jani?
5.ragane ampun medahar?
86
HapusNama : I Wayan Agus Aditya Pratama
BalasHapusNo : 19
Alus :
1. Sire pesengan idane? (Alus Singgih)
2. sapunapi Gatra idane? (Alus Singgih)
3. Galah sampun wengi, Ida sampun mekolem(Alus sor)
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki (Alus singgih)
5. ratu sampun ngerayunang? (Alus Singgih)
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. mangkin titiang jagi lunga ke pasar
3. napi karyan idane?
4. ampun tuni tiang merika
5. napi pekaryan ragane?
Kasar :
1. cicinge tonden ngamah?
2. delikang matan ibane
3. sing nyidang ngudiang nyai
4. nas kleng nyai dadi jleme
5. siepang bungut nyaine
andap :
1. engken kabare?
2. luas kije Jani?
3. buin mani iraga lakar megae
4. i meme mablanja ka pekan
5. Tuni raga Melali ka Bedugul
100
HapusNama: komamg deby Aulia Anjani
BalasHapusKelas:8d
No absen:22
Halus.
1.dije Jani ngoyong?( Dimana tinggal nya sekarang?)
2.sire pesengane? (Siapa nama mu?)
3.saking napi asal ragane? (Dimana asal mu?)
4.kantos temu elen dauh( sampai ketemu lain waktu)
5.dumogi i raga sadis nyambraya Dane becik (semoga kita bisa bersaudara baik)
Madia.
1. Engken kabare?
2. Kal kija?
3. Suba ngajeng?
4.dije megae?
5.ije image?
Kasar.
1.nyai be medem?
2. Kulukke be ngamah?
3. Cang kal pesu
4.liunan peta
5. Bungut gebuh ti
Andap
1. Luas kija Jani?
2.ragane ampun medaar?
3. Cang kamar melalui
4. Busan tiang jak meme ke peken
5.engken kabare?
92
HapusNama : I Gede Agus Deni Antara Putra
BalasHapusNo : 8
Kelas : 8C
Alus :
1. Ajin iratune Jakti sampun lebar (Alus Singgih)
2. pak wayan gama pinaka ketua STKIP (Alus Singgih)
3. Rabinidané sampun mobot mangkin(Alus sor)
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki (Alus singgih)
5. ratu sampun lebar (Alus Singgih)
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. Tiang kantun membas katikdumur
3. Tiang nu numbas biu malu
4. ampun tuni tiang merika
5. Napi pekaryan ragane?
Kasar :
1. Nyai eng bise ngude
2. Delikang matan ibane
3. Sing ngidang ape nani
4. Bungut ci nok
5. Liu munyin iban ci ne
andap :
1. engken kabare?
2. Kar luas kije Jani?
3. Ia majalan ka tegale lakar ngebah punyan tiing
4. Ia mare mejalan ngebaang sampine padang
5. Tuni raga Melali ka Kintamani
96
HapusNama: iputu Dedik putrawan
BalasHapusNo:12
Kls:8c
Alus: 1.tiang jagi melanjo ulam di peken! (Alus Singgih
2. Galah sampun wengi, Ida sampun mekolem (Alus sor)
3.Bapak Camat sampun kocap mireng gatrane punika. (Alus sor)
4.Ajin iratune jakti sampun seda? ( Alus Singgih)
5. Ida mangda polih mabaos dumun, wawu mudal. (Alus Singgih.
Madia: 1.sirah tiange sakit ibi sanje.
2. Ibapa ngajeng biu melaplap
3.imeme kari sirep di Balene
4.napi pekaryan ragane?
5.tiang Ten polih merika.
Kasar:
1.cicinge tonden ngamah
2.leak, iba dadi wake dengenga?
3.cai jelema jele goba jele hati.
4. Bangka iba Jani, wake sing peduli teken cai
5.siepang bungut nyaine
Andap:
1.engken kabare?
2. Seda padem
3.ia mejalan ke tebane lakar ngebah punyan tiing.
5. tuni raga melali ke pasih
92
Hapus𝙉𝙖𝙢𝙖 : ɪᴡᴀʏᴀɴ ʀᴀғᴀ ᴀʀʏᴀɴᴀ ᴘᴜᴛᴛᴀ
BalasHapus𝙆𝙡𝙎 : 𝟾ᴄ
𝙉𝙤 : 𝟷𝟹
• 𝙠𝙧𝙪𝙣𝙖 𝙖𝙡𝙪𝙨
• ʙᴀᴘᴀɴ ɪᴘᴜɴᴇ ᴘᴀᴅᴇᴍ
• ɪᴘᴜɴ ᴍɪʀᴀɢɪɴ ᴏʀᴛɪ ᴘᴜɴɪᴋᴀ
• ʀᴀᴛᴜ ᴛɪᴛʏᴀɴɢ ɴɢʟᴜɴɢsᴜʀ ᴍᴇᴘᴀᴍɪᴛ
•ᴀᴍᴘᴜʀᴀ ᴛɪᴛʏᴀɴɢ ᴋᴀʟɪɴᴛᴀɴɢ ɴᴀᴍʙᴇᴛ
•ʀᴀᴛᴜ ᴍᴇʀᴀʏᴜɴᴀ, ᴛɪᴛʏᴀɴɢ ᴊᴀɢɪ ɴᴜɴᴀs ʀɪɴɢ ᴊᴀʙᴀ
•𝙠𝙧𝙪𝙣𝙖 𝙢𝙖𝙙𝙞𝙖
• ᴇɴɢᴋᴇɴ ᴋᴀʙᴀʀᴇ
• ᴛɪᴀɴɢ ᴋᴀɴᴛᴜɴ ᴍᴇᴍʙᴀs ᴋᴀᴛɪᴋᴅᴜᴍᴜʀ
• ᴛɪᴀɴɢ ɴᴜᴍʙᴀs ᴋᴀᴛɪᴋ ᴍᴀʟᴜ
• ɴᴀᴘɪ ᴘᴇᴋᴀʀʏᴀ ʀᴀɢᴀɴᴇ
• ᴛɪᴀɴɢ ᴛᴇɴ ᴘᴏʟɪʜ ᴍᴇʀɪᴋᴇ
•𝙠𝙧𝙪𝙣𝙖 𝙠𝙖𝙨𝙖𝙧
• ʟᴇʙɪᴀɴ ᴘᴇᴛᴇ ᴄɪ
• sɪᴇᴘᴀɴɢ ʙᴜɴɢᴜᴛ ᴄɪ
• ʙᴇ ᴍᴇᴅᴇᴍ ᴄɪ
• ᴄɪᴄɪɴɢ ᴇ ʙᴇ ʙᴀᴀɴɢ ᴄɪ ɴɢᴀᴍᴀʜ
• ᴍɪʟᴜ ᴘᴇsᴜ ᴄɪ
• 𝙠𝙧𝙪𝙣𝙖 𝙖𝙣𝙙𝙖𝙥
• ᴇɴɢᴋᴇɴ ᴋᴀʙᴀʀᴇ
• ʟᴜᴀs ᴋɪᴊᴇ ᴊᴀɴɪ
• ɪ ᴍᴇᴍᴇ ʟᴜᴀs ᴋᴇ ᴘᴇᴋᴇɴ
• ʀᴀɢᴀɴᴇ sᴀᴍᴘᴜɴ ᴍᴇᴅᴀᴀʀ
• ᴛɪᴀɴɢ ᴀᴊᴀᴋ ɪ ᴍᴇᴍᴇ ʙᴜsᴀɴ ᴋᴇ ᴘᴇᴋᴇɴ
94
HapusNama : Luh Adelia Agustina
BalasHapusNo : 18
Kelas : 8C
alus:
1. sira pesengane?
2. punapi gatrane?
3. sampun marayunan gek?
4. ring dija ngranjing?
5. jagi lunga kija?
madya
1. ibi sanja ujane bales pesan.
2. wusan tyang nulungin i meme
3. jani putu kal kija?
4. tyang ten uning carane masak kangkung
5. tyang ampun sirep
kasar
1. cai jeleme lengeh!
2. liunan pete gen ci
3. nyen bani jak cang?
4. be medem ci?
5. cang sing peduli
andap
1. jam kude teka mai?
2. engken kabare?
3. tyang sampun madaar
4. sinta majalan ke sekolah ajak tiara
5. meme mablanja ke peken
97
HapusNama : Ni Putu Tania Putri
BalasHapusKelas : 8D
No absen (29)
Basa alus
1. Bapa walikota sampun lunga ke TPA suung (asi)
2. Tiang numbas sanganan ring peken (aso)
3. Ida dane sareng sami sane wangiang titiang durus metangi (ami)
4. Pak wayan Arya pinaka kepala lingkungan ring Banjar sari (asi)
5. Dumogi gumine kerti rahayu (ami)
Basa madia
1. Tiang kantun nyampat di natahe
2. Napi antuk linggih ragane?
3. Baapak saking napi niki?
4. Mangkin jagi ke umummin sane polih jayanti
5. Tiang kantun ngalap don
Basa andap
1. Dija tongos mayah yeh (air) jani?
2. Kija langkar melali kayang liburan?
3. Ibi raga melali ka taman kota
4. Raga kel menein layangan
5. Suba medaar?
Basa kasar
1. Cicinge be ngamah
2. Ape tulih tulih ci
3. Bes gebuh bungut cai
4. Jelek keto jeneng cai
5. Be medem cai?
98
Hapusnama: ni Gusti ayu putu meylani putri
BalasHapusno:25
kelas:8D
basa alus (ASI)
1.ida kari makarya panggul
2. dane Gusti patih nenten mireng baos okanne
3. pak bupati sampun lunga ka jakarta
4. pak wayan gama pinaka ketua STKIP
5. Ida Pedanda sampun mantuk ke griya
basa madia
1. sirah tiange sakit ibi sanja
2. i meme kari sirep dibalene
3. i bapa ngajeng biu malablab
4. tiang sampun ngajeng di warung
5. adin tiange dereng ngajeng
basa andap
1. dija lakar mayah listrik jani?
2. dija umah timpal e to?
3. ibi raga ngelangi di tukade
4. raga lakar pesu jak timpal
5. suba kayeh?
basa kasar
1. yen suba betek basange pragat suba mamelud dipedemanne
2.depang suba pang bangka polonne
3.men cai,ngleklek di sanggah ngae WC!
4. mula bungut ibanne galir data-data petang iba
5. lebian ci nyemak gae
95
HapusNi NYOMAN Melinda Putri 27/VlllD
BalasHapus*Basa Alus (Asi)
1.ida ayu sampun masiram?
2. punapi gatre?
3.sire pesenganne?
4.ring dija ngranjing?
5.tugus sampun marayunan?
*Basa madia
1.mbok tiange dereng ngajeng
2.tiang maturan ring merajan
3.tiang mare ngalap bunga
4.engken kabare?
5.jani Kadek lakar pesu ngranjing?
*basa andap
1.meme manting dibi Sanja
2.i bapa ngumbah motor
3.adik tiange nyampat di natahe
4.mbok tiang lakar majalan magae
5.tyang lakar melali ke Bedugul
*basa kasar
1.ije ci ngoyong Jani?
2.be pules ci?
3.jeleme lengeh ci nok
4.pang engken ci keto ?
5.campah ci mule e !!
94
HapusNama:Ni Komang Purnama Sari
BalasHapusKelas:8D
No.absen:26
Basa alus(Asi)
1.Ida Batara lunga ke segara
2.Ida Pedanda sampun ngajeng?
3.Ida Ayu sampun rauh ring sekolahan
4.Pak jero makarya ring Griya
5Anak agung mirengan baos okanne
Basa Madia
1.Ibu tiang e sampun ngajeng
2.Titiang nyampat ring natahe
3.Adin tiange sampun sirep
4.Ibu saking napi?
5.Wusan tiang nulungin i dadong
Basa Andap
1.Tuni semengan meme mlanja ke peken
2.Lakar kije jan?
3.Putu suba medaar
4.Dibi tiang melali ke taman kota
5.Mare jam kude teke mai?
Basa kasar
1.Pulesang ibe be peteng
2.Ije ci ngoyong?
3.Ije umah timpal ci to?
4.Lebian pete ci
5.Jeleme lengeh ci
91
HapusNama : Aurora Pricilia Arifin
BalasHapusKelas : 8D
No : 6
Alus (ASO)
1. Bapan ipune padem
2. Ipun miragi orti punika
3. Ratu lilyang nglungsur mepamil
4. Ampura tityang kalinteng nambet
5. Ratu merayunang, tityang jagi nunas ring jaba
Madia
1. Tiang ampun pules
2. Niki sira nuenas
3. Tiang ten maan kema
4. Tiang ampun pules
5. Napi sané ngutgut jajané?
Andap
1. Ia mara majalan ngabaang sampinné padang
2. Nyén adan timpal caine
3. Icang lakar mayah montor ka dealer malu
4. Dija tongos mayah listrik jani
5. Akuda ia ngelah umah jani?
Kasar
1. Yén suba betek basangné pragat suba mamelud di pedemanné
2. Depang suba pang bangka polonné
3. Cicing cai
4. Mula bungut ibane galir, data-data petang iba
5. Liunan peta
94
HapusNama:i Kadek Bayu Ari sputra
BalasHapusKls:8D
No:12
Alus(Aso)
1. Sire pesengan idane? (Alus Singgih)
2. sapunapi Gatra idane? (Alus Singgih)
3. Galah sampun wengi, Ida sampun mekolem(Alus sor)
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki (Alus singgih)
5. ratu sampun ngerayunang? (Alus Singgih)
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. mangkin titiang jagi lunga ke pasar
3. napi karyan idane?
4. ampun tuni tiang merika
5. napi pekaryan
Kasar:
Mati gen c
GETOK CG nas c
Be ngamah caii
Nyen Adan bapan cai ne
85
HapusNama : I Putu Win Laksana
BalasHapuskls: 8 D
no:18
Alus :
1. Sire pesengan idane?
2. Ratu mesolah ring pura dalem
3.Ida Ratu sampun rauh
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki
5. ratu sampun ngerayunang?
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. mangkin titiang jagi lunga ke pasar
3. napi karyan idane?
4. ampun tuni tiang merika
5. napi pekaryan ragane?
Kasar :
1.Ije Umah ci?
2.megedi ci muh
3.ape gae ci?
4.ngajeng lu muh
5.jeleme naskleng ci
Andap :
1.lakar pesu kije pak?
2.Bapan tiang e kal megae
3.sire ane ngijeng jumah gus?
4.mani tiang lakar meli montor
5.Be mandus tu?
97
HapusNama: I Made Dika Dwiantara
BalasHapusNo : 14
Kelas: 8D
Alus:
1.Sire pesengan idane?
2.ida mari makarya panggil
3.Pak Gusti sampun lunga ke Bali
4.sira napi
5.punapi gatra
Madia:
1.Engken kabare
2.Tyang suba madaar
3.duur tiange sakit ibi peteng
4.jani tyang lakar pesu ngranjing
5.adin tiange sampun ngajeng
Andap:
1.Tyang ngumbah piring
2.Tyang pesu melali
3.Tyang lakar kayeh
Hapus4.Raga kel melali ke pasihe
5.Tyang suba medaar
Kasar:
1.ci ube ngamah?
2.Bungut ci
3.campah ci kleng
4.dije umah ci?
5.be kayeh ci?
Lanjutannya ms
92
HapusNama : I Putu Duta Widiantara
BalasHapusNo : 17
Kelas : 8D
Alus Singgih
1. Ida Dane mangda para pangawi mawasta palemahan
2. Krama Baline sane setata ngaturang Bhakti ring pura
3. Ida sulinggih ngametuang panca Amerta ring yadnya
4. Mangda para wargi dados ayu lan jinah-ijahan nganggen krama
5. Manah utawi citta kelaksanayang yaning nenten jinah-ijahan
Madia
1. Tiang ampun ajeng
2. Niki tiang ajeng
3. Sira gelem?
4. Tiang kel sirep
5. Nika punyan apa?
Kasar
1. Oling ije ci?
2. Cang Kamplung ci nah
3. Kel kije ci?
4. Cang kel meli biu
5. Nyen ngelah cicing to?
Andap
1. Jam kuda Kel kemu?
2. Engken kabare?
3. Ngujang ditu?
4. Bapa mablanja ka peken
5. Tiang sampun madaar
95
HapusNama : Aura Azka Salvia Priana
BalasHapusKelas : 8D
Absen : 33
- Basa Alus
1. Titiang sampun pilih matur ring Ratu Peranda
2. Bapak Gubernur ngicen wantuan sembako ring kramane
3. Titiang Numbas Nasi ring warung
4. Titiang wawu melancaran
5. Luh Sari Ten ngeranjing ka sekolah sawitare ia sungkan
- Basa madia
1. Wusan melajah sirep lantas Ning, Ten dados megadang.
2. Tiang ten inget jani ade tugas.
3. Wenten napi ring banjare?
4. Sira madue pipis Niki?
5. Mangkin ia mayusa limolas tiban.
- Basa andap
1. De, ngidih Tulung jemakang bli nasi.
2. Bli Wayan Mai singgah malu.
3. Titiang lakar majalan masuk
4. Tiang lakar meli bawang di warung
5. Luh Sari ngemak nasi di paon.
- Basa kasar
1. Cai ngamah doen!
2. Cang sing demen Jak cai
3. Eh, cai medem gen gaene!
4. Cai sube ngamah?
5. Nyen Bani Mai lawan wake dini!
98
Hapusnama : qirani maulidatun najma fahira
BalasHapuskelas : 8D
absen : 32
basa alus
1. Titiang manyama sareng lelima
2. Pekak titiange sampun padem
3. Tiang nunasang antuk linggih jeroné?
4. Tiang ten uning unduké nika
5. Dumogi iraga sareng sami mangguh karahajengan
basa madia
1. Tiang nunasang antuk linggih jerone?
2. Sira wastan jerone?
3. Ragane sira pesengane?
4.Tiang nu numbas katik malu
5. Tiang kantun membas katikdumur
basa kasar
1. Suud mamantet, ia magedi langsung mendem.
2. Yén suba betek basangé pragat suba mamelud di pedemanné
3. Depang suba pang bangka polonné
4. Mula bunut ibane galir, data-data petang iba!
5. Men cai ngléklék di sanggah ngae wc!
basa andap
1. Ia mara majalan ngabaang sampinné padang
2. Nyén adan timpal caine?
3. Icang lakar mayah montor ka dealer
4. Dija tongos mayah listrik jani?
5. Ia majalan ka tegale lakar ngebah punyan tiing
96
HapusNama: khyra izzania a.p
BalasHapusKelas: 8C
No absen: 16
~ Basa Alus Singgih:
• Rabinidane sampun mobot mangkin.
• Okandane sane istri makolem ke taban.
• Ajin iratune jakti sampun seda?
• Bapak camat sampun kocap mireng gatrane punika.
• Sami sehat lan suksma ringan
wewedingan puniki.
~ Basa Madia:
• Surah tiange sakit ibi sanja.
• I meme kari sirep di balene.
• I bapa ngajeng biu malablab.
• Tiang ten uning induke nika.
• Tiang nunasang antuk linggih jerone.
~ Basa Andap:
• Ia majalan ka tegak lakar ngebah punyanya tiing.
• Nyen adan timpal caine?
• Dija tongos mayah listrik jani?
• I cang lakar mayah montor ka dealer malu.
• Ia marah majalan ngabaang sampinne padang.
~ Basa Kasar:
• Mula bungut ibane galir, data-data petang iba.
• Men cai, ngleklek di sanggah ngae wc!
• Depang suba pang bangko polonne.
• Cicing cai.
• Yen suba betek basang ne pragat suba memelud di pedemanne.
96
HapusNama : Ni Luh Putu Rita Para Mesia
BalasHapusAbsen : 23
Kelas : 8C
Alus
1. Jro Mangku sampun ngranjing ka purane.
2. Tugek sampun merayunan
3. Ida Ayu sampun rauh
4. Ida Pedanda sampun lebar
5. Tugek kantun sungkan
Madia
1. Basang tiange sakit uli ibi sanja
2. Tyang suba lakar mapamit
3. Napi pekaryan ragane?
4. Tuni tyang suba merika
5. Idane ampun ngerayunang?
Kasar
1. Ci be ngamah?
2. Siep gen iban ci
3. Cang lakar medem malu
4. Jeneng ci nok
5. Ndasbedag leme to ci!
Andap
1. Bapa kari sirep di Balene
2. Meme luas ka peken
3. Tyang sampun medaar
4. Tyang lakar mablanja ka peken
5. Kija jani lakar melali?
97
HapusNama : Dwi Putri Apriliani
BalasHapusNo : 4
Kelas : 8C
Alus :
1.tiang meneng ring Denpasar
2. tiang ngranjing ring SMP bintang persada
3. akeh pesan para panjake ring puri
4. Ida Pedanda sampun rauh
5. para istri seleg pesan magarapan
madia :
1. awak tiange sakit pesan
2. tiang wau rauh
3. tiang durung ngajeng
4. Ida ayu sampun ngranjing?
5. surah tiange uyeng uyengan
kasar :
1. ci be ngamah?
2. nyen Adan ci ne?
3. teke Ling ije cai
4. dije nyai ngoyong
5. sepag Cang bungut ci
andap :
1. meme kari ka peken
2. i bapa nu magae
3. beli tiange kari tidur
4. bapa suba makan
5. timpale mare teke
92
HapusNama : Gede Desta Doni Pratama
BalasHapusKelas : 8D
No absen : 1
Alus Singgih
1. Ida Dane mangda para pangawi mawasta palemahan
2. Krama Baline sane setata ngaturang Bhakti ring pura
3. Ida sulinggih ngametuang panca Amerta ring yadnya
4. Mangda para wargi dados ayu lan jinah-ijahan nganggen krama
5. Manah utawi citta kelaksanayang yaning nenten jinah-ijahan
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. Tiang kantun membas katikdumur
3. Tiang nu numbas biu malu
4. ampun tuni tiang merika
5. Napi pekaryan ragane?
andap :
1. meme kari ka peken
2. i bapa nu magae
3. beli tiange kari tidur
4. bapa suba makan
5. timpale mare teke
kasar :
1. Lebian pete ci
2. Be medem ci
3. Milu ci pesu
4. Siepang bungut ci
5. Cicing e be baang ci ngamah
96
HapusNama :Kadek Alit Dwi Arta
BalasHapuskls: 8 D
no:20
Alus :
1. Sire pesengan idane?
2. Ratu mesolah ring pura dalem
3.Ida Ratu sampun rauh
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki
5. ratu sampun ngerayunang?
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. mangkin titiang jagi lunga ke pasar
3. napi karyan idane?
4. ampun tuni tiang merika
5. napi pekaryan ragane?
Kasar :
1. dije ci ngoyong?
2. megedi iban ci muh
3. ci kal kije to kleng
4. idih pis ci
5.jeleme bangkaan ci
Andap :
1.lakar pesu kije pak?
2.Bapan tiang e kal megae
3.sire ane ngijeng jumah gus?
4.mani tiang lakar meli montor
5.Be mandus tu?
98
HapusNama: sherin evrilia
BalasHapusNo : 29
Kelas : 8C
Alus :
1. Titiang wawu melancaran
2. Ida ayu sampun rauh
3. Ratu sampun ngerayunang?
4. Tugek sampun merayunan
5. Ampura tityang kalinteng nambet
Madia :
1. I meme ngajeng biu melaplap
2. napi pekaryan ragane?
3. I bapa kari sirep di balene
4. idane ampun ngerayunang?
5. tiang sampun ngajeng di umah
Kasar :
1. milu ci pesu
2. campah ci nok
3. nyen adan ci ne?
4. be pules ci?
5. jelema naskleng !!
andap :
1. I meme ngumbah motor
2. raga lakar pesu jak timpal
3. tyang lakar melali ke kintamani
4. Bapa tiang e kal megae
5. Bli wayan mai singgah malu
97
HapusNama: letisia levina
BalasHapusKelas: 8C
Absen: 17
Kruna asi
1. ida mari makarya panggil
2. Ida Pedanda sampun mantuk ke griya
3. jani Kadek lakar pesu ngranjing?
4. Pak jero makarya ring Griya
5. Ratu merayunang, tityang jagi nunas ring jaba
Basa kasar
1. Cicing cai
2. Jeleme lengeh ci
3. Jelek keto jeneng cai
4. siepang bungut nyaine
5. Bungut ci nok
Basa andap
1. Tuni raga Melali ka Kintamani
2. engken kabare?
3. sire ane ngijeng jumah gus?
4. Jam kuda Kel kemu?
5. Ngujang ditu?
88
HapusNama: Putu Aurel S.Anaya
BalasHapusNo: 25
Kls: 8C
Alus:
• pak camat sampun ngranjing ring kantor
• tugek sampun merayunan
• Pak presiden Rayunang ring warung
• tiang numbas kasna ring toko
• tugus lunga ka puri
Madia:
• awak tiang kebus uli ibi sanja
• I Meme meli lauk anggo ning ngajeng
• Tiang ampun pules
• Niki sira nuenas
• Tiang uin mekelo dini
Kasar:
• pirate ne orain jeg care sing ngelah kuping
• nani bbd gati jadi jleme
• we naskleng be ngamah ci?
• cai jleme lengeh
• care aje gen pete ci ne
andap:
• bapa tiang konden teke megae
• adin tiang ulung di pangkung e
• tiang lakar manjus
• tiang lakar ke pantai ajak timpal
• ngidaang manesin motor e tu?
96
HapusNama : Endika Rezar Yuananta
BalasHapusNo :5
Kelas 8c
Alus
•sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki
•niki ngajegang kaluwihan saking para Dewata
•ida Dane mangda para pangawi mawasta palemahan
• bineka tunggal Ika Tan Hana dharma mangwra
•jagat Niki kawentenan saking panca tanmatra
Kasar
• cicing cai
• naskleng ci
•jeleme ape ci
•campah caii
• ape gae ci
Andap
• be manjuss?
• engken kabare?
• Ngujang ditu
• jam kude Teke mai?
• nyen ada timpal
Madia
• napi karyan idane
•napi pekaryan ragane
•ibapa ngajeng biu malablab
•tiang Ten polih merike
•imeme kari sirep di balane
93
HapusNama : Ni Gusti Ayu Putu Keizya Sandria Dewi
BalasHapusNo : 22
Kelas : 8c
Alus Singgih
1.Jro Mangku Sampun Ngerayunan?
2.Ida Betara sampun rauh.
3.Ida Ayu Sapunapi Gatra?
4.Ida Bagus Sampun Medal
5.Ratu wau rauh.
Madia
1.titiang ampun mayusa telulas tiban.
2.titiang ngijeng ring umah.
3.napi Gatra ragane?
4.Sire sane ngutgut jaje Niki?
5.Meme ampun nyakan tuni semengan.
Andap
1.Meme meli buah anggon Banten.
2.Bapa Ngarit di Tegale.
3.Titingan Ngajeng biu mekukus.
4.Meme ke peken semengan
5.Bapa ngateh Adin
tiang melali.
Kasar
1.Mai mesiat iba!
2.Antem ndas cai ne!
3.Megedi ci uli dini!
4.Suud ci metimpal jak cang!
5.Sepeg Cang bingut ci ne!
98
HapusNama : I gusti ayu meika maharani putri
BalasHapusNo : 9
Kelas : 8c
Alus singgih
1. Ida kantun sungkan
2. Ida mangda polih mabaos dumun, wawu budal
3. Ida peranda sampun seda
4. Rabinida mangkin sampun mobot
5. Ida makasami ica mirengang aturipun
Madia
1.Meme ampun ngajeng
2.Bapa nyampat di umah
3.ibapa ngajeng biu malablab
4.awak tiang kebus uli ibi sanja
5.tiang sampun ngajeng di umah
Andap
1.be makan
2. Bapa ngarit di carike
3. Meme ngumbah prabotan
4.bapa ngumbah baju
5. Meme masak di paon
Kasar
1. Liukan Pete gen nyai
2. De merekak dadi jeleme
3. Jeleme lengeh
4. Cicing ci
5. Kleng ci nok
97
Hapusnama:kadek heni lisnandha
BalasHapuskelas:8c
no:15
alus singgih
-ida sane polih ngaksi paksi ring taman
-arinida ring jawi mangkin sampun maputra
-ajinida kantun makolem ring gedong
-ida makasami ica mirengang aturipun
-ida kantun sungkan
madia
-napi karyan idane?
-sirah tiange sakit ibi sanja
-i bapa ngajeng biu melablab
-idane ampun ngerayunang?
-mangkin titiang jagi lunga ke pasar
kasar
-naskleng ci man
-lebian pete bungut ci ne
-pirate ci o
-gebuh sajan bungut cai
-peragat metakon gen ci
andap
-dije ngoyong jani dek?
-mek(meme) idih je pis e
-manjus ne maluu
-be medaar mang?
-be peteng ne tuuu mulihh
98
HapusAlus:
BalasHapus1.tiang jagi melanjo ulam di peken!
2. Galah sampun wengi, Ida sampun mekolem
3.Bapak Camat sampun kocap mireng gatrane punika.
4. ring dija ngranjing?
5. jagi lunga kija?
madya
1. ibi sanja ujane bales pesan.
2. wusan tyang nulungin i meme
3. i bapa ngajeng biu malablab
4. tiang sampun ngajeng di warung
5. adin tiange dereng ngajeng
basa andap
1. dija lakar mayah listrik jani?
2. dija umah timpal e to?
3. ibi raga ngelangi di tukade
4.mbok tiang lakar majalan magae
5.tyang lakar melali ke Bedugul
kasar
1. bangsat ci nok
2. yih ngude ci lengeh keto di??
3. tengal iban ci gung
4. lebian pete iban ci e
5. bungut bungut gen ci nok
Nama:I Putu Dedi Saputra
BalasHapusNo.16
Kelas.8D
Alus :
1. Sire pesengan idane? (Alus Singgih)
2. sapunapi Gatra idane? (Alus Singgih)
3. Galah sampun wengi, Ida sampun mekolem(Alus sor)
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki (Alus singgih)
5. ratu sampun ngerayunang? (Alus Singgih)
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. mangkin titiang jagi lunga ke pasar
3. napi karyan idane?
4. ampun tuni tiang merika
5. napi pekaryan ragane?
Kasar :
1. cicinge tonden ngamah?
2. delikang matan ibane
3. sing nyidang ngudiang nyai
4. nas kleng nyai dadi jleme
5. siepang bungut nyaine
andap :
1. engken kabare?
2. luas kije Jani?
3. buin mani iraga lakar megae
4. i meme mablanja ka pekan
5. Tuni raga Melali ka Bedugul
90
HapusNama: Intan Aulia Putri
BalasHapuskelas: 8D
no: 2
basa alus:
1. ngiring iraga sareng-sareng ngstiti Ida sang hyang Widhi Wasa (Ami)
2. Ipun kantung numbas celana ring Hardy's ( Aso)
3. pak Wayan gama pinaka ketua STKIP (asi)
4. pekak titiange sampun padem (Aso)
5. pak bupati sampun lunga ka jakarta (asi)
basa kasar:
1. depang suba pang Bangka polonne
2. men cai, ngleklek di sanggah ngae WC!
3. mula bungut ibane galir, data-data petang iba!
4. naskleng ci
5. cicing ci
basa andap:
1. dija tongosayah listrik jani?
2. Icang lakar mayah montor ke dealer malu
3. nyen adan timpal caine
4. Iya mara majalan ngabaang sampinne padang
5. ragane ampun medahur
82
HapusNama: Ahmad firmansyah
BalasHapusNo:3
Kls:8D
Alus :
1. Sire pesengan idane? (Alus Singgih)
2. sapunapi Gatra idane? (Alus Singgih)
3. Galah sampun wengi, Ida sampun mekolem(Alus sor)
4. Sami sehat lan suksma ring wewidangan puniki (Alus singgih)
5. ratu sampun ngerayunang? (Alus Singgih)
Madia :
1. idane ampun ngerayunang?
2. mangkin titiang jagi lunga ke pasar
3. napi karyan idane?
4. ampun tuni tiang merika
5. napi pekaryan ragane?
Kasar :
1. cicinge tonden ngamah?
2. delikang matan ibane
3. sing nyidang ngudiang nyai
4. nas kleng nyai dadi jleme
5. siepang bungut nyaine
andap :
1. engken kabare?
2. luas kije Jani?
3. buin mani iraga lakar megae
4. i meme mablanja ka pekan
5. Tuni raga Melali ka Bedugul
90
Hapus